Geneza i historia Forum
Narodowe Forum Doradztwa Kariery
- geneza, wybrane działania i perspektywy rozwoju
Włodzimierz Trzeciak
Wiceprezes Zarządu Krajowego
Narodowego Forum Doradztwa Kariery
1. Geneza Forum
W 2000 roku, przy Biurze Koordynacji Kształcenia Kadr (BKKK) powstało Ogólnopolskie Forum Poradnictwa Zawodowego. Pomysł utworzenia Forum zgłosili doradcy zawodowi uczestniczący w konferencji pt. „Model zintegrowanego poradnictwa zawodowego w Polsce”. Omawiano słabsze i mocne strony ówcześnie funkcjonującego poradnictwa zawodowego w Polsce. Postulowano wykorzystanie doświadczeń krajów Unii Europejskiej w modernizacji naszego poradnictwa zawodowego, podzielonego wówczas pomiędzy dwa resorty: Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.
Forum miało być miejscem wymiany doświadczeń i przemyśleń w gronie specjalistów i wybitnych znawców poradnictwa. Efektem wymiany doświadczeń miało być nie tylko poszerzenie wiedzy i rozwój umiejętności, ale także wypracowanie w przyszłości spójnych rozwiązań.
Pani Małgorzata Rejnik, dyrektor BKKK, organizator konferencji, zrealizowała ten pomysł doradców i utworzyła Ogólnopolskie Forum Poradnictwa Zawodowego. Ustalono, że uczestnikami Forum będą przedstawiciele świata nauki, administracji samorządowej, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, szkół wyższych, przedstawiciele organizacji pracodawców oraz doradcy zawodowi urzędów pracy i poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Określono także główne zadania Forum:
· inspirowanie rozwoju poradnictwa zawodowego,
· wspieranie działań służących integracji, podzielonego na resorty poradnictwa zawodowego oraz tworzenie klimatu dla rozwoju niepublicznego i transnacjonalnego poradnictwa zawodowego,
· identyfikacja potrzeb i narodowych priorytetów w zakresie poradnictwa zawodowego,
· prezentowanie stanowisk doradców zawodowych dotyczących istotnych kwestii poradnictwa zawodowego,
· promowanie wysokiej jakości usług poradnictwa zawodowego,
· wymiana doświadczeń i integracja kadry zajmującej się problematyką poradnictwa zawodowego,
· rozszerzenie współpracy doradców zawodowych w Polsce z doradcami zawodowymi w krajach Unii Europejskiej.
2. Działania Forum w Biurze Koordynacji Kształcenia Kadr
W latach 2000-2004 zorganizowano sześć konferencji (ogólnopolskich i międzynarodowych), dwa seminaria, dwa spotkania Zespołów Roboczych i Rady Programowej Forum.
Kontynuowano dyskusję nad modernizacją poradnictwa zawodowego podczas drugiej ogólnopolskiej konferencji „Model zintegrowanego poradnictwa zawodowego – nowe problemy i zadania” (2001). Tematykę poprzedniego spotkania poszerzono o zagadnienia wynikające z wprowadzanej reformy administracyjnej kraju oraz wyrażano niepokój o kształt poradnictwa zawodowego w sytuacji przekazania rządowej struktury, tj. systemu urzędów pracy do administracji samorządowej. Dyskutowano nad nowym kierunkiem rozwoju poradnictwa (eurodoradztwo), obejmującym swoim zakresem usługi dla osób pragnących realizować własne kariery na europejskim rynku pracy.
Podczas trzeciej konferencji, z udziałem zagranicznych ekspertów, na temat „Bilansu Kompetencji – nowego narzędzia planowania i zarządzania karierą zawodową” (2001) uczestnicy mieli okazję zapoznać się z francuskim systemem oceny kompetencji zdobytych poprzez doświadczenie zawodowe oraz sposobem ich potwierdzania.
Kolejną, czwartą konferencję (2002) poświęcono rozwojowi niepublicznego poradnictwa zawodowego. Konferencję tę można określić mianem prekursorskiej, albowiem system niepublicznego doradztwa zawodowego w Polsce wówczas nie istniał. Wówczas nie było w Polsce prywatnych firm świadczących usługi doradcze klientom pragnącym sterować własną karierą zawodową.
W 2003 roku zorganizowano konferencję pt. „Poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych”, na której omówiono problemy związane z orzekaniem o stopniu niepełnosprawności oraz podzielono się własnymi doświadczeniami w tym zakresie. Szczególnie ważnym wydarzeniem było wystąpienie prof. dr hab. Augustyna Bańki na temat: "Roli poradnictwa zawodowego w integracji osób niepełnosprawnych z rynkiem pracy".
W ramach spotkań Ogólnopolskiego Forum Poradnictwa Zawodowego poruszano między innymi problematykę: roli szkoły w planowaniu kariery zawodowej uczniów (2000), kształcenia i doskonalenia kadr doradców zawodowych w kontekście przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (2001) oraz wykorzystywania technologii informacyjnych w pracy doradców zawodowych (2002).
Szczególnie ważną rolę spełniła konferencja międzynarodowa pt. „Poradnictwo zawodowe w przededniu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej” ( 2003). Uczestniczyło w niej wiele osób: eksperci zagraniczni, naukowcy, przedstawiciele resortów, doradcy zawodowi urzędów pracy, poradni psychologiczno-pedagogicznych, akademiccy doradcy zawodowi oraz szkolni doradcy zawodowi. Na konferencji przedstawiono dorobek polskiego poradnictwa zawodowego, omówiono aspekty teoretyczne i działania praktyczne, nakreślono europejski wymiar poradnictwa i jego perspektywy rozwoju w zjednoczonej Europie. Konferencja umożliwiła uczestnikom wymianę doświadczeń i przedyskutowanie wielu ważnych problemów, związanych z kształceniem, narzędziami pracy oraz statusem zawodowym doradcy zawodowego.
Ważne wystąpienia mieli eksperci zagraniczni m.in. prof. Ronald Sultana (Dyrektor Europejskiego Instytutu Badań nad Doradztwem Kariery, Malta); dr Bernhard Jenschke, (Prezydent Światowego Stowarzyszenia Doradców Szkolnych i Zawodowych – IAEVG, Niemcy); oraz polscy naukowcy: prof. dr hab. Augustyn Bańka z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; prof. dr hab. Marian Dobrzyński z Uniwersytetu Warszawskiego; prof. dr hab. Bożena Wojtasik z Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.
3. Powstanie Narodowego Forum Doradztwa Kariery jako rezultat projektu Joint Actions: European Guidance Forum
Działania polskiego Forum nie pozostały bez echa za granicą. Komisja UE uznała je za "dobrą praktykę" i podjęła kroki w kierunku organizowania narodowych fora w krajach członkowskich. Najpierw powstał projekt Komisji Unii Europejskiej Joint Actions: European Guidance Forum, którego celem było tworzenie Narodowych Fora Całożyciowego Doradztwa Kariery w krajach partnerskich i ich współpracy w sieci, jako Europejskiego Forum.
Udział ze strony polskiej w tym projekcie skutkował decyzją przekazania Forum z Biura Koordynacji Kształcenia Kadr do nowopowstałego Stowarzyszenia Instytut Rozwoju Kariery. Takie usytuowanie Forum pozwoliło uczestniczyć jego przedstawicielom w projekcie European Guidance Forum. Później, w wyniku realizacji European Guidance Forum, w którym oprócz Polski, uczestniczyli przedstawiciele Austrii, Czech, Finlandii, Francji i Niemiec, powstało Narodowe Forum Doradztwa Kariery jako kontynuacja działalności Stowarzyszenia Instytut Rozwoju Kariery.
Narodowe Forum Doradztwa Kariery, jako współinicjator i współzałożyciel Europejskiej Sieci Narodowych Fora Doradztwa Kariery European Lifelong Guidance Policy Network, działa do chwili obecnej, zgodnie z Rezolucją Rady Unii Europejskiej z maja 2004 roku i wypełnia misję strategii lizbońskiej – uczenia się przez całe życie. Misja ta wyraża się integracją, rozproszonych doradców zawodowych oraz instytucji rynku pracy i edukacji działających na rzecz całożyciowego doradztwa kariery: szkół, poradni psychologiczno -pedagogicznych, struktur OHP, urzędów pracy, akademickich biur karier, wojskowych centrów aktywizacji zawodowej i innych niepublicznych instytucji rynku pracy.
3.1. Współpraca Narodowego Forum Doradztwa Kariery z Senatem RP
W trosce o realizację misji Forum, wyrażającą się w strategii działań prowadzących do zbudowania w Polsce efektywnego systemu całożyciowego doradztwa kariery, zgodnie z dokumentami Komisji Europejskiej, zainicjowano współpracę z Komisją Nauki, Edukacji i Sportu Senatu RP.
Wspólnie zorganizowano pierwszą w Polsce międzynarodową konferencję na temat: „Rozwój systemu poradnictwa zawodowego w Polsce szansą efektywnego obniżenia bezrobocia oraz zwiększenia zatrudnienia młodzieży” (2 czerwca, 2006). Patronat objął Marszałek Senatu RP, a konferencji przewodniczył prof. dr hab. Kazimierz Wiatr, przewodniczący Komisji Nauki, Edukacji i Sportu Senatu RP. Wystąpienia na konferencji mieli parlamentarzyści, ministrowie, naukowcy i praktycy; min. prof. dr hab. Adam Biela (KUL), Senator R.P., prof. dr hab. Augustyn Bańka (UAM), dr Czesław Noworol (UJ), goście zagraniczni: dr Bernhard Jenschke (Niemcy) - Prezydent Światowego Stowarzyszenia Doradców Edukacyjnych i Zawodowych, IAEVG, dr Peter Härtel (Austria) - koordynator Projektu European Guidance Forum.
W wyniku tej konferencji uzyskano pełny obraz sytuacji polskiej młodzieży na rynku pracy, zidentyfikowano bariery utrudniające absolwentom realizację kariery zawodowej w kraju, jak również zagrożenia i konsekwencje dla przyszłego rozwoju ekonomiczno – społecznego Polski wynikające z masowych wyjazdów do pracy zagranicę.
Ponadto została nakreślona rola całożyciowego doradztwa kariery w przeciwdziałaniu bezrobociu młodzieży w Polsce, która wyrażona została Stanowiskiem Komisji Nauki, Edukacji i Sportu Senatu RP, w sprawie poradnictwa zawodowego jako sposobu zapobiegania bezrobocia młodzieży, uchwalonym w październiku 2006 roku.
W tym stanowisku wyrażono troskę o losy zawodowe polskiej młodzieży w wieku 18 - 25 lat, masowo wówczas wyjeżdżającej za granicę w poszukiwaniu zatrudnienia i konsekwencje w przyszłości tych decyzji dla jednostek i społeczeństwa.
Postulowano rozbudowanie, na wzór innych krajów członkowskich Unii Europejskiej, systemu poradnictwa zawodowego, który przyczyniałby się do rozwiązywania wielu problemów związanych z bezrobociem młodzieży w Polsce.
Zaproponowano wzmocnienie współpracy resortów odpowiedzialnych za poradnictwo zawodowe, a w szczególności Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Obrony Narodowej, a także organizacji pozarządowych.
Zasugerowano potrzebę podjęcia działań, które wspierać będą integrację różnych środowisk doradców zawodowych, podnoszenie kompetencji kadry doradców zawodowych i rozwój ich warsztatu pracy, co docelowo powinno gwarantować podniesienie jakości i zwiększenia efektywności usług poradnictwa zawodowego.
Wskazano potrzebę współpracy administracji rządowej z instytucjami naukowo-badawczymi oraz organizacjami pozarządowymi, związanymi z poradnictwem zawodowym, we wspieraniu działań w zakresie:
· badań naukowych,
· wprowadzania treści poradnictwa zawodowego do programów kształcenia na wszystkich poziomach,
· koordynowania programów kształcenia akademickiego doradców zawodowych,
· koordynowania poradnictwa zawodowego w skali krajowej i regionalnej,
· doskonalenia zawodowego doradców zawodowych,
· rozwijania postaw przedsiębiorczych młodzieży.
Konferencja i podjęte przez Komisję Nauki, Edukacji i Sportu Senatu RP ( VI kadencji) w/w Stanowisko, przyczyniły się do inicjatywy ustawodawczej - projektu Ustawy o nauce pracy i przedsiębiorczości młodzieży. Projekt ten opracowany został przez Senatora Pana prof. dr hab. Adama Bielę, omówiony podczas konsultacji z doradcami Forum i przekazany Marszałkowi Senatu RP . W projekcie tym położono nacisk na stworzenie warunków łatwiejszego wkraczania w życie zawodowe młodzieży dzięki realizacji Programu nauki pracy .Wprowadzenie tego programu miało na celu umożliwienie absolwentowi, poprzez zatrudnienie, nabycie podstawowych nawyków, wzorców zachowania oraz standardów organizacyjnych, ergonomicznych, gospodarczych, etycznych i prawnych związanych z wykonywaniem pracy. W projekcie zawarto rozdział poświęcony doradztwu kariery i kształtowaniu postaw przedsiębiorczości młodzieży, kładąc nacisk na promocję zachowań przedsiębiorczych uczniów i powiązanie ich z planowaniem kariery zawodowej. Wiele miejsca w projekcie poświecono konkretnym działaniom związanych z uruchamianiem przez młodzież własnych firm ( warunki finansowe, prawne, administracyjne i inne).W projekcie, dzięki Biuru Legislacyjnemu Senatu RP, zawarto nowelizacje postanowień dotychczasowych aktów prawnych i wprowadzono propozycje nowych zapisów prawnych. Projektowi towarzyszyło szerokie uzasadnienie konieczności wprowadzenia w Polsce rozwiązań systemowych w celu umożliwienia realizacji karier przez młodzież we własnym kraju.
4. Struktura i działania Narodowego Forum Doradztwa Kariery
Sąd Rejestrowy w lipcu 2007r. zatwierdził statut Stowarzyszenia o nazwie Narodowe Forum Doradztwa Kariery (NFDK). Forum posiada osobowość prawną, prowadzi działalność gospodarczą, działa przez Zarząd Krajowy, może tworzyć oddziały regionalne, ośrodki, biura, filie, agendy.
Skład osobowy Zarządu Krajowego jest następujący:
· dr Czesław Noworol - Prezes Zarządu Krajowego,
· prof. dr hab. Augustyn Bańka, Wiceprezes Zarządu Krajowego,
· mgr Włodzimierz Trzeciak, Wiceprezes Zarządu Krajowego,
· prof. dr hab. Adam Biela, Członek Zarządu Krajowego,
· mgr Janusz Bokser, Skarbnik Zarządu Krajowego.
Skład osobowy Rady Programowo – Naukowej Forum jest następujący:
· prof. dr hab. Adam Biela, KUL, Lublin;
· prof. dr hab. Adam Biela – Przewodniczący Rady
· dr hab. Wiktor Adamus
· prof. dr hab. Augustyn Bańka
· prof. dr Joachim Ertelt
· dr hab. Stanisław Głaz
· prof. dr hab. Barbara Kożusznik
· dr Zofia Łącała
· prof. dr hab. Czesław Nosal
· dr Czesław Noworol
· dr Janusz Pokorski
· mgr Michał Skarzyński
· prof. dr hab. Ryszard Stachowski
· mgr Włodzimierz Trzeciak
· dr Antoni Wontorczyk
Współpraca z:
· Ministerstwem Edukacji Narodowej: jako partner społeczny konsultujący propozycje rozwiązań systemowych doradztwa karier dla uczącej się młodzieży;
· Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego: jest sygnatariuszem "Paktu dla Wiedzy";
· Austrią, wspólne opracowania, wymiana doświadczeń oraz wystąpienia na seminariach i konferencjach;
· Niemcami, poprzez przekład i wydanie w Polsce podręcznika dla doradców "Podstawy Doradztwa Kariery z ćwiczeniami rozwijającymi umiejętności doradcze w świecie edukacji i pracy" Bernd-Joachim Ertelt, William E. Schulz we współpracy z Allenem E. Iveyem;
· Włochami, poprzez pomoc świadczoną środowisku doradców zawodowych w utworzeniu we Włoszech Narodowego Forum Doradztwa Kariery;
· Austrią, poprzez uczestnictwo w projekcie: "Szkoła i Świat Pracy";
· Francją, poprzez uczestnictwo w Europejskiej Federacji Centrów Bilansu Kompetencji, realizacja projektu Leonardo da Vinci "Adaptacja metodologii Bilansów Kompetencji w doradztwie karier dorosłych";
· Europejską Siecią Narodowych Fora Całożyciowego Doradztwa Kariery - European Lifelong Guidance Policy Network.